Ντροπή

Η ντροπή, είναι ένα κατεξοχήν κοινωνικό συναίσθημα που πηγάζει από την αίσθηση ότι μας βλέπουν και συνδέεται άμεσα με το περιφρονητικό βλέμμα των άλλων, είτε γιατί όντως μας βλέπουν, είτε γιατί εμείς το φανταζόμαστε.

Η ντροπή ανήκει στα «μη-λεκτικά» συναισθήματα, αυτά για τα οποία δεν μιλά κανείς, τα κρατά μέσα του, αφήνοντας τα να δηλητηριάζουν τον ψυχισμό του και να παραλύουν κάθε αντίδραση.

Μάσκα, Απόκριες, Τσάντα, Κεφάλι, Απόκρυψη, Ντροπή

Ένα ζήτημα που σχετίζεται με την ντροπή, είναι το ποια κριτήρια χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να αξιολογήσουν τον εαυτό τους. Φαίνεται πως οι Αμερικάνοι, π.χ., πιο έντονα από τους Ιάπωνες προσπαθούν να «φτιάξουν» την αλήθεια προκειμένου να νιώθουν καλά για τον εαυτό τους. Αυτό μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι, στην Ιαπωνία, υπάρχει ένας υψηλός βαθμός συμφωνίας για το τι είναι καλό και κατάλληλο. Οι Αμερικάνοι – και μάλλον οι περισσότεροι δυτικοί λαοί – είναι σχετικά ελεύθεροι να διαλέξουν τις ομάδες αναφοράς τους και, φυσικά συνήθως διαλέγουν ομάδες αναφοράς που τους επιβεβαιώνουν και σπάνια αυτούς που τους ντροπιάζουν ή αυτούς μπροστά στους οποίους νιώθουν ντροπή (Cohen, 2003). Οι Αμερικάνοι έχουν αρκετή ελευθερία ώστε να αγνοούν τι πιστεύουν οι άλλοι και να διαλέγουν το δικό  τους ακροατήριο. Η ντροπή έχει γίνει λιγότερο προεξέχουσα σε εμάς σήμερα, διότι τη θέση της έχουν πάρει οι αυτοαξιολογήσεις μας (Cohen, 2003).

Μάσκα, Απόκριες, Τσάντα, Κεφάλι, Απόκρυψη, Ντροπή

Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΟΥ ΠΥΡΟΔΟΤΕΙ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ «ΒΛΕΜΜΑ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ» (HELLER, 2003).

Η ΝΤΡΟΠΗ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΕΝΟΣ ΑΛΛΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΟΤΑΝ ΝΤΡΕΠΟΜΑΙ, ΝΙΩΘΩ ΟΤΙ ΘΑ ΑΠΟΡΡΙΦΘΩ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΝ Ο ΠΟΙΟΣ «ΒΛΕΠΕΙ»ΣΕ ΕΜΕΝΑ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΜΗΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ. Ή ΒΛΕΠΕΙ ΚΑΤΙ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΛΛΑΞΩ (Π.Χ.ΚΙΛΑ, ΤΡΑΥΜΑ…..)

Η ένταση της ντροπής ποικίλει μεταξύ των ανθρώπων, όμως η αρχική ντροπή αναμένεται να εκφραστεί οπωσδήποτε σε όλους. Εάν ένα άτομο δεν εκδηλώνει ούτε νιώθει ντροπή, ακόμη και στην παιδική του ηλικία, τότε θεωρείται ότι υπολείπεται κάποιας ικανότητας, όπως σαν να μη διαθέτει κάποια γνωστική ικανότητα (Heller, 2003)

Μάσκα, Απόκριες, Τσάντα, Κεφάλι, Απόκρυψη, Ντροπή

ΝΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΕΝΟΧΗ

Η ντροπή και η ενοχή μοιάζουν πολύ γι’ αυτό είναι δύσκολο να τις διαχωρίσουμε. Δεν είναι όμως το ίδιο. Η ενοχή σχετίζεται με μια απαγορευμένη πράξη. Η ντροπή προέρχεται από την αίσθηση της ταπείνωσης στα μάτια κάποιου.

Η ντροπή αφορά το είμαι και το υφίσταμαι, ενώ η ενοχή αφορά το πράττειν (απαγορευμένη πράξη). Η επιθυμία να τιμωρηθείς σηματοδοτεί ασυνείδητη ενοχή, ενώ η επιθυμία να κρυφτείς σηματοδοτεί ασυνείδητη ντροπή. Η ντροπή υποδεικνύεται στο παιδί πολύ νωρίς, πολύ πριν την ενοχή.

Ζούμε στην ελληνική πραγματικότητα της (μη) ντροπής.

Ο Freud είχε πει ότι αντίθετα με το ζώο, ο άνθρωπος διατηρεί έναν μυστικό χώρο μέσα του, τον οποίο δεν εκθέτει στον άλλον, μια απαραβίαστη ιδιωτικότητα. Όταν αυτή εκτίθεται βίαια στον άλλον, τότε αναδύεται το αίσθημα της ντροπής. Άραγε πως εκθέτουμε τον μυστικό μας χώρο;

Μπορεί ένας μαθητής να μην αισθάνεται ντροπή να καπνίζει μπροστά στον καθηγητή του ή να βρίζει ή να οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει. Αλλά ο ίδιος έφηβος αισθάνεται ντροπή όταν δεν θα μπορεί να πάει στο event που όλοι οι φίλοι του «ποστάρουν» ή θα νιώσει ντροπή αν δεν έχει την δυνατότητα να αγοράσει το συγκεκριμένο ρούχο που είδε να φορά και η τάδε τηλεπερσόνα. Η ντροπή είναι αρχέγονο συναίσθημα. Υπήρχε πάντα. Αυτό που αλλάζει από εποχή σε εποχή είναι οι αξίες. Αλλά είναι και κάτι άλλο. Είναι ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τους άλλους.

 

 

© Copyright 2017, Δήμητρα Ζιώγα, Ψυχολόγος Θεσσαλονίκη
All Rights Reserved | Power by Κατασκευή Ιστοσελίδων - Χρυσός Οδηγός

Για ραντεβού καλέστε μας στο +30 6947 264 936